Leren lezen verloopt sneller in talen waarvan het schrift op lettergrepen is gebaseerd, dan in talen waarvan het schrift op klanken is gebaseerd zoals het Nederlands. Dat ontdekte Yonas Mesfun Asfaha in Eritrea. Dit Oost-Afrikaanse land telt negen verschillende talen en drie verschillende schriften. Een ideaal laboratorium kortom voor een taalwetenschapper.
Asfaha onderzocht onder meer hoe het leesonderwijs in de verschillende talen verloopt en of het iets uitmaakt in welke taal en welk schrift de kinderen leren lezen. Hij ontdekte dat leren lezen gemakkelijker is in schriften die uitgaan van de lettergreep als kleinste eenheid dan in schriften die uitgaan van letters (zoals het Latijnse schrift, dat ook voor het Nederlands wordt gebruikt). Kinderen die leren lezen in de op lettergrepen gebaseerde spelling van de taal Tigrinya scoren bijvoorbeeld beter op lees- en spellingtesten dan kinderen die leren lezen in het op het Latijnse schrift gebaseerde Kunama. Dit ondanks het feit dat het Tigrinya maar liefst 245 symbolen voor lettergrepen kent, terwijl het Kunama een alfabet van 25 letters heeft. Blijkbaar is de lettergreep een natuurlijker eenheid van een taal, dan de klank.
Asfaha onderzocht ook of het leren lezen van het Engels, waarmee in Eritrea in de vijfde klas wordt begonnen, gemakkelijker is voor bepaalde talen of schriften. Dat blijkt niet het geval. Wel geldt: hoe beter de leesvaardigheid in de taal die het eerst geleerd wordt, hoe makkelijker iemand Engels leert lezen. En dat is een conclusie waar we in Nederland ook ons voordeel kunnen doen. / BR

Yonas Mesfun Asfaha, Literacy acquisition in multilingual Eritrea. A comparative study of reading across languages and scripts. Proefschrift Universiteit Tilburg, 2009.