Didaktief, september 2010. De oratie van socioloog Jaap Dronkers deed het debat over witte en zwarte scholen oplaaien. Volgens Dronkers hebben grote verschillen in etnische achtergrond een negatief effect op de schoolprestaties van alle leerlingen. In gemengde klassen hebben (migranten)jongeren echter minder gedragsproblemen, blijkt uit ander onderzoek.

Gemengde scholen stimuleren of ontmoedigen? Bij zijn benoeming als hoogleraar aan de Universiteit Maastricht betoogde Jaap Dronkers dat etnisch, cultureel en religieus homogene klassen het beste zijn voor de prestaties. Islamitische jongeren presteren het slechtst en beïnvloeden de prestaties van anderen negatief. Dronkers analyseerde de effecten van etnische diversiteit op taalvaardigheid, wiskunde en natuurwetenschappen. Daarbij baseerde hij zich op internationaal onderzoek onder vijftienjarigen in vijftien Europese landen (PISA 2006).Nederland ontbreekt, omdat hier etnische achtergrond van leerlingen niet wordt geregistreerd.
De oratie deed het debat over witte en zwarte scholen oplaaien. ‘De redenering is dat het voor leraren en leerlingen zo veel tijd en energie kost de verschillen te overbruggen dat het lesgeven eronder lijdt’, reageerde onderzoeker Geert Driessen in De Volkskrant. ‘Maar dat veronderstelt een grote homogeniteit binnen die groepen, die er niet is. Niet alle Turken lijken op elkaar, evenmin als de Marokkanen of de autochtonen.’ Op zijn website (ITS Nijmegen) verwijst Driessen naar eigen onderzoek.
Daaruit blijkt onder meer ‘dat de invloed van de individuele achtergronden van leerlingen (met name de opleiding en in mindere mate de etnische herkomst van hun ouders) vele malen groter is dan die van de samenstelling van de klas.’ Net als andere critici wijst hij op de grote verschillen tussen de onderzochte landen. Een recent rapport over de geestelijke gezondheid van de Nederlandse jeugd (elf- tot achttienjarigen) voegt een dimensie toe aan de discussie. In dat onderzoek (Trimbosinstituut/ Universiteit Utrecht) wordt voor het eerst de link gelegd tussen de samenstelling van de klas en psychische problemen van (migranten)jongeren.
In klassen waar allochtone jongeren een minderheid vormen, vertonen ze vakerdruk en opstandig gedrag. In een gemengde klas hebben ze die gedragsproblemen niet. De samenstelling van de klas heeft geen invloed op autochtone jongeren. Voor geïnternaliseerde problemen van jongeren, zoals depressie, zijn evenmin effecten gevonden. Etniciteit relateren deze onderzoekers aan het geboorteland van de jongeren en van hun ouders. /TG
Oratie Dronkers
Perstemmen Reacties op de oratie van Dronkers in de pers
Peergroup nauwelijks van invloed op leerprestaties Artikel Geert Driessen in Didaktief
‘Ik wil niet tussen de hoofddoekjes staan’ Niemand wil spreiding allochtone leerlingen. Artikel Sjoerd Karsten in Didaktief
Gedragsproblemen Onderzoek Trimbos/ Universiteit Utrecht