Didaktief, mei 2010. Het rapport brede heroverwegingen waarin de commissie-Smit als het ware hardop nadenkt over mogelijke bezuinigingen op onderwijs, doet denken aan de reclame van supermarktketen C1000: geen fratsen, dat scheelt!

Focus op de belangrijkste doelen en streef die zo efficiënt mogelijk na. Zie hier, de teneur van de voorstellen van de commissie- Smit. Ook het partijvoordeel van supermarktketen C1000 lijkt gekopieerd: koop groot in. Voeg bijvoorbeeld 1200 kleine scholen (meer dan de helft van de in totaal 2100) samen om kostenvoordeel te genereren. De christelijke Besturenraad heeft al verontwaardigd gereageerd. Toch zijn de argumenten die Smit noemt, sterk: zo’n kleine basisschool kost meer dan het dubbele (een school met 23 leerlingen kost per leerling bijna 11.000, een gemiddelde school bijna 4000 euro) en de kwaliteit is vaak (zeer) zwak (13,5 procent van de scholen met minder dan honderd leerlingen). Maar is zo´n operatie de moeite? Het levert maar vier procent van de benodigde 4,1 miljard aan bezuinigingen op. Grotere klassen in het basisonderwijs leveren dan al gauw meer op. Ook een idee van Smit cum suis.
Radicaler zijn de voorstellen voor een sterkere focus op onderwijsdoelen, bijvoorbeeld door middel van het definiëren van een basiscurriculum (taal, rekenen, wereldoriëntatie en studievaardigheden voor de basisschool) en het terugbrengen van de onderwijstijd in het voortgezet onderwijs. Dat laatste is pikant na alle heisa rond de ophokuren. In een van de vijf bezuinigingsvarianten wordt verder voorgesteld het aantal verplichte vakken en het aantal profielen te beperken (die nu nog resulteren in kleine, dus dure klassen). In het mbo kan het aantal opleidingen volgens Smit worden verminderd, evenals de duur van de opleidingen.
Ouders en docenten van zorgleerlingen mogen Smit vrezen. Eén heroverweging is de uitgaven voor deze groep terug te brengen tot het niveau van het jaar 2003, toen het rugzakje (leerling gebonden financiering) werd geïntroduceerd. Geen twijfel aan, dat leidt tot grotere groepen in het speciaal onderwijs en praktijkonderwijs.
Aanscherping van de productiviteit van het onderwijs vergt een omslag, schrijft de commissie- Smit. Bonden, besturen en VO-raad hebben voorlopig boos gereageerd. De Aob noemt ze desastreus, CNV spreekt van onbegrijpelijk voorstellen vol tegenstrijdigheden die een kaalslag in het onderwijs teweeg zullen brengen. Volgens de VO-raad gaan de voorstellen van de commissie Smit ten koste van de kwaliteit van het onderwijs en zullen ze een tweedeling in de samenleving veroorzaken. Bezuinigen op zorgleerlingen, aldus Sjoerd Slagter in een blog, is niet alleen ontoelaatbaar vanuit onze pedagogische verantwoordelijkheid, het zal uiteindelijk ook veel meer geld kosten dan we nu besparen. Het volgende kabinet is aan zet. / MM
Download dit artikel als PDF
Download de samenvatting Productiviteit Onderwijs Commissie Smit
Meer informatie: www.minfin.nl